Παρόλο που μέχρι σήμερα δεν υπάρχει κάποιος αποδεκτός από τον ιατρικό κόσμο ορισμός για τον εργασιομανή, ο Αμερικανός ψυχολόγος Wanyne Oates εφηύρε τη λέξη «workaholic» αρχικά ταυτίζοντας τον εαυτό του με τη συγκεκριμένη κατάσταση. Ο συγκεκριμένος είχε αφοσιωθεί πλήρως στην επιστήμη του, την παραγωγή και τη βιομηχανία, έχοντας συντάξει 57 βιβλία.

Από τις αναλύσεις του προκύπτει ότι το άτομο που εξαρτάται από την εργασία, εγκαταλείπει ουσιαστικά την ανθρώπινη κοινότητα αφού προσβλέπει στη βελτιστοποίηση της απόδοσής του. Η απόδοσή του γίνεται βασική ανάγκη, άρα και προτεραιότητα.

Όσο για το τι διαφοροποιεί έναν πιστό εργαζόμενο από έναν εργασιομανή; Ο βαθμός της αφοσίωσης και της απόλαυσης που λαμβάνει από τη δουλειά του. Αν η ζυγαριά «γέρνει» προς το βαθμό της αφοσίωσης και λιγότερο προς την παράμετρο της απόλαυσης, τότε κάνουμε λόγο για έναν καταστροφικό εθισμό που με τα χρόνια μόνο λύπη μπορεί να φέρει στο άτομο.

Κατηγορία εργασιομανή 1: Ο «ηττημένος»

Όχι ουσιαστικά, αλλά συναισθηματικά. Η λέξη αυτή πηγάζει από τον τρόπο που αντιμετωπίζει ο ίδιος τα πράγματα. Είναι τόσο αφοσιωμένος στη δουλειά του, που δεν έχει ποτέ χρόνο για να δει εκείνο το ηλιοβασίλεμα, να απολαύσει μία πρωινή βόλτα, να βγει με τους φίλους το βράδυ, να κάνει ένα ταξίδι, να ζητήσει αύξηση. Είναι εκείνος που καταλήγει να πιστεύει ότι κάποιος άλλος αξίζει μεγαλύτερη ανταμοιβή για τη δουλειά, από ό,τι εκείνος, και που ο ίδιος πρέπει να βοηθάει τους συναδέλφους του ανεξαρτήτως αν το κάνουν και αυτοί προς το άτομό του.

Κατηγορία εργασιομανή 2: Ο «βιαστικός»

Χρησιμοποιεί συχνά τη δικαιολογία ότι είναι πολύ απασχολημένος με τη δουλειά και έτσι ξεχνάει. Παραλείπει να προχωρήσει κάποια διαδικαστικά ζητήματα στη δουλειά (π.χ. να κλείσει το επόμενο meeting, να στείλει ένα email, να πληρώσει τους λογαριασμούς, να ολοκληρώσει το project). Ο συγκεκριμένος τύπος του εργασιομανή έχει το κακό ότι τα κάνει όλα βιαστικά και πρόχειρά. Λειτουργεί χαοτικά και μπερδεύει συνέχεια τις καταστάσεις. Ποιο είναι το κόστος; Τελικά δεν επενδύει ουσιαστικά ούτε στο επάγγελμα ούτε στις προσωπικές σχέσεις του.

Κατηγορία εργασιομανή 3: Ο «καλός σαμαρείτης»

Εδώ έχουμε την κλασική περίπτωση εργαζόμενου, που σώζει πάντα τους άλλους από δύσκολες καταστάσεις ακόμη και αν έχουν την ευθύνη. Το δύσκολο με τον «καλό σαμαρείτη» είναι ότι είναι συχνά αναγκαίος από τους συναδέλφους και τον εργοδότη, με αποτέλεσμα να μην προλαβαίνει να φροντίσει τον εαυτό του. Είναι το άτομο που θα πάει στη δουλειά, ακόμη και αν έχει 40 πυρετό!

Κατηγορία εργασιομανή 4: Ο αυτοτιμωρούμενος

Ο αυτοτιμωρούμενος εργαζόμενος έχει συνήθως και στοιχεία ενοχικού χαρακτήρα. Πιστεύει βαθιά στο “χωρίς πόνο, δεν έχεις κέρδος” και ταλαιπωρεί αδιάκοπα τον εαυτό του. Ξενυχτάει τακτικά προκειμένου να “κλείσει” τα projects και θέτει τον εαυτό του σ’ επικίνδυνες καταστάσεις που μέσα του γνωρίζει ότι θα προκαλέσουν πόνο (σωματικό ή νοητικό μέσω του άγχους). Όταν τα καταφέρνει, νομίζει πως έχει μία ατρόμητη ανθρώπινη ικανότητα χωρίς όμως να λαμβάνει υπόψη ότι το σώμα και το πνεύμα του υποφέρει. Αρνείται να δει την πραγματικότητα.

Συνοπτικά λοιπόν ο εργασιομανής είναι κάτι τελείως διαφορετικό από τον εργατικό. Ίσως κάποιοι μάς έχουν κάνει να πιστεύουμε ότι ταυτίζονται ως όροι στη σύγχρονη εποχή. Και όμως! Ο κοινός παρονομαστής ότι όλοι οι τύποι του εργασιομανή έχουν αυτοκαταστροφικές τάσεις για την ανθρώπινη υπόσταση, θα πρέπει να μας προβληματίσει. Σίγουρα θα βοηθήσουμε τους συναδέλφους μας, θα χρειαστεί να πιεστούμε για να πετύχουμε τον επαγγελματικό στόχο και θα ξενυχτήσουμε για να ολοκληρώσουμε το project. Όταν όμως αυτό γίνεται καθημερινότητα στον έπακρο βαθμό, τότε κάτι πρέπει να αλλάξουμε.